پایگاه خبری - تحلیلی ميز نفت 8 دی 1399 ساعت 9:16 http://www.mizenaft.com/report/29075/توهم-دور-خوردن -------------------------------------------------- اهمال بزرگ در قبال بازار گاز پاکستان عنوان : توهم «دور خوردن» -------------------------------------------------- بازار گاز پاکستان در حال از دست رفتن است؛ از شمال این کشور ترکمن‌ها در حال کار هستند و از جنوب، روسیه اما جریان رسانه‌ای حامی دولت می‌خواهد این گزاره غلط را جای بیاندازد که ایران «دور» خورده است! متن : به گزارش میز نفت، خط لوله صادراتی گاز ایران به پاکستان در اواخر دولت قبل اجرایی شد و دو کشور تعهد دادند کار احداث خط لوله را در سرزمین های خود آغاز کنند. دولت یازدهم اما به تعهدات خود عمل نکرد و خط لوله را تا لب مرز نکشید به این بهانه که طرف پاکستانی نه پولی برای خرید گاز ایران دارد و نه عزمی برای احداث خط لوله. با انتقاداتی که نسبت به بی تفاوتی دولت به این موضوع مطرح شد، اسحاق جهانگیری در سال 96 اولویت های اقتصاد مقاومتی را به زنگنه ابلاغ کرد که اصل ترین اولویت، تکمیل خط لوله در بخش ایران بود ولی با این وجود، وزارت نفت از تکمیل خط لوله شانی خالی کرد. با توجه به اینکه ایران به تعهدات خود عمل نکرد، پس دیگر راهی برای شکایت از پاکستان وجود نداشت تا این خط لوله برای همیشه به تاریخ بپیوندد. پاکستان بدنبال راه چاره اما اسلام آباد بیکار نبود؛ خط لوله تاپی به عنوان اصلی ترین جایگزین گاز ایران با سرعت بیشتری پیگیری شد و قرارداد آن سرانجام امضا شد. طی این قرارداد، ترکمنستان گاز خود را با خط لوله ای به افغانستان، پاکستان و هندوستان می رساند. با توجه به فسخ قرارداد گازی میان ایران و ترکمنستان، این کشور با خیال راحت پروژه پاکستان را به پیش برد تا عربستان حمایت مالی از آن را آغاز کند. در واقع، چیزی که تاپی را در مسیر اجرایی قرار داد، اهمال بزرگ وزارت نفت در پیگیری صادرات گاز به پاکستان بود که مورد توجه معاون اول رئیس جمهور هم قرار گرفت اما در وزارت نفت، کسی به فکر منافع ملی نبود. اما در جنوب پاکستان هم روسیه برنامه های خود را برای دسترسی به بازار پاکستان به پیش برد. از آنجاکه عمده مصارف گازی اسلام آباد در شمال این کشور است، روسیه طرحی را پایه ریزی کرد که بر اساس آن، محموله های ال ان جی این کشور در تاسیسات گازی بندر کراچی(جنوب پاکستان) تخلیه شده و با تبدیل شدن به گاز طبیعی به شمال پاکستان ارسال می شود. روس ها به طرف خود تعهد دادند خط لوله ای را برای این مهم طراحی و احداث کنند و دو میلیارد دلاری که برای آن هزینه می کنند، روی صورتحساب های گازی کشیده می شود. پاکستان هم این قرارداد را امضا کرد تا عملیات احداث شبکه انتقال گاز به این کشور آغاز شود. خط لوله 1100 کیلومتری که به خط لوله جنوبی شمالی معرفی شده، گاز را از کراچی گرفته و به ایالت پنجاب می رساند ولی آیا این به معنای دور زدن ایران است؟ سیاست های گازی روسیه برای پاسخ به این پرسش باید نگاهی به سیاست های روسیه در قبال صادرات گاز داشت؛ کشوری که با پول خود خط لوله می سازد، کشورها را درگیر منافع اقتصادی کرده و این منافع را با اهداف خود گره می زند. مسکو طی دو دهه اخیر، خط لوله های بسیاری را برای گاز خود کشیده است و هر جایی که برای گاز تقاضا وجود داشته باشد، حاضری می زند. این کشور که در حوزه ال ان جی نیز سرمایه گذاری های سنگینی داشته است، برای فتح بازارهای دیگر برنامه های خود را با سرعت بشتری اجرایی می کند از جمله افزایش صادرات گاز به چین و اروپا. در قاره سبز اما شرایط سخت تر شده تا این کشور، روی بازارهای نوظهوری مانند پاکستان هم حساب ویژه ای باز کند. چه روسیه و چه ترکمنستان، روی پاکستان حساب ویژه ای باز کردند و درست برخلاف ایران که 10 سال پیش، قرارداد صادرات گاز با این کشور را امضا کرده، به تازگی قراردادشان را با اسلام آباد منعقد کردند و اجرای این پروژه را استارت زدند. بهره گیری این دو کشور گازی، از غفلت ایران در صادرات گاز موقعیتی است که اگر در دسترس جمهوری اسلامی ایران هم قرار می گرفت از آن استفاده می کرد. اینکه برای تقسیم بازار گاز کشور همسایه مان میان روسیه و ترکمنستان، از واژه هایی مانند دور خوردن استفاده می شود فقط می تواند نشانه این باشد که عد ه ای می خواهند اهمال وزارت نفت را برای پایبندی به تعهدات خود را مخفی کنند. از سوی دیگر، دولتی ها می گویند مقامات پاکستانی دلیل عدم اجرای تعهدات خود را تحریم عنوان می کنند که در پاسخ باید گفت اگر تحریم ها موثر بود، پس چگونه اسلام آباد در اوج تحریم ها تن به امضای خرید گاز از ایران و احداث خط لوله داد؟ موضوع بسیار ساده تر از آن چیزی است که بتوان تصورش کرد؛ وزارت نفت علاقه ای به اجرایی شدن این قرارداد نداشته و ندارد زیرا می داند اجرای این قرارداد، چه بلایی می تواند بر سر کسانی بیاورد که قرارداد کرسنت را اجرا کردند! طرف پاکستانی نیز با وجود نزدیکی چند سال اخیر خود به ایران، متوجه عدم عزم ایران برای صادرات گاز شده و به همین دلیل سراغ صادرکنندگان دیگر رفته است. اینکه عمران خان نخست وزیر پاکستان به دنبال برطف کردن نیازهای گازی کشورش است و روسیه و ترکمنستان به دنبال کسب بازار این کشور هستند، اصولا ارتباطی به دور خوردن ندارد. کسانی که منافع ایران را دور زده و همه چیز را ویران کرده اند، همان افرادی هستند که با تصمیات اشتباه خود همه چیز را تقدیم رقبای جمهوری اسلامی ایران کردند؛ وقتی رقیب متوجه رهاسازی بازاری توسط ایران می شود، قطعا به دنبال کسب آن قدم بر می دارد و زمانی که بی تفاوتی بیشتری می بیند، با سرعت بیشتری جای پای خود را محکم می کند.