پایگاه خبری - تحلیلی ميز نفت 30 خرداد 1397 ساعت 5:25 http://www.mizenaft.com/note/21281/پوتین-های-نفتی -------------------------------------------------- با تحریم باید چه کرد؟ عنوان : پوتین‌های نفتی -------------------------------------------------- دراین‌بین نقش وزارت نفت و صنعت پتروشیمی بسیار حائز اهمیت است؛ این وزارتخانه در نوک پیکان این جنگ اقتصادی قرار دارد و باید با تمام توان خود را آماده کند هرچند که شواهد و اخباری که از جلسات درز کرده است، نشان می‌دهد چنین عزمی وجود ندارد مگر آنکه یک تغییر بنیادین در این وزارتخانه صورت پذیرد. متن : وحید حاجی پور |تحریم واژه عجیبی برای جمهوری اسلامی ایران نیست؛ پس از پیروزی انقلاب اسلامی انواع تحریم های اقتصادی بکار گرفته شد که مسیری 40 ساله را به همراه داشته است. اصولاً تحریم های اقتصادی به شیوه امروزی پس از جنگ جهانی اول و ایجاد نظم نوین اقتصادی و سیاسی و پس ازآن در دوران جنگ سرد آغاز شد و هدف از آن، غلبه اراده یک قدرت سیاسی بر کشور و ملتی دیگر بود. طی نیم قرن اخیر، تحریم های اقتصادی نقش مهمی در سیاست های بین المللی آمریکا ایفا کرده و به یک دستاورد خاص برای تحمیل اراده این کشور بر کشورهایی است که مخالف سیاست های منطقه ای این کشورند. اما شکل پیشرفته این تحریم ها که تحریم های قبلی مانند تحریم علیه کوبا را به حاشیه برد در اوایل دهه 90 میلادی آغاز شد و عراق نخستین کشوری بود که آن را تجربه کرد و طی 5 سال وضعیت حکومت صدام را به مرگ نزدیک کرد. دلیل موفقیت تحریم های اقتصادی چنبره آمریکا بر روند جدید اقتصاد جهان و انحصاری است که این کشور بر شبکه مالی و ارتباطات بانکی دارد که چنین امکانی را به این کشور داده است. بیش از یک دهه است که دوران جنگ نظامی علیه کشورهای غیرهمسو به پایان رسیده و آمریکا و کشورهای بزرگ جهان بجای رودررویی نظامی با سایر کشورها، از ابزار تحریم اقتصادی استفاده می کنند، چه آمریکا، چه چین و چه روسیه که در اوج اختلافات سیاسی با کشورها، این تحریم را به کار می بندند. در رابطه با ایران، باید گفت که کشورمان طی چهار دهه اخیر تحریم های اقتصادی کم نظیر و حتی بی نظیری را تجربه کرده اما همچنان به حیات خود ادامه می دهد. تحریم هایی که رئیس جمهور فعلی آمریکا از آن دم می زند یک تفاوت اساسی با تحریم های گذشته دارد و آن تفاوت این است که از پختگی و جامع بودن بهره می برد هرچند که دارای محدودیت هایی نیز است. اصولاً تحریم ها به مرورزمان تکمیل شده و مرحله به مرحله بازآفرینی شدند. به همین دلیل است که تحریم های سال 90 به بعد به هیچ عنوان قابل مقایسه با تحریم های گذشته مانند داماتو نبوده و نیستند. در تحریم داماتو، دولت آمریکا خرید نفت ایران توسط شرکت های آمریکایی را اقدامی غیرقانونی خواندند تا با استفاده از این ابزار، کاهش 500 هزار بشکه ای نفت ایران را کلید بزنند اما این هدف به شکست انجامید. در تحریم های سال 90، آمریکا روی موضوع مهمی دست گذاشت، واشنگتن برای تکمیل تحریم های پیشین خود، روی چند نکته مهم تمرکز کرد؛ یکی بررسی دقیق واردات کالاهای اساسی ایران، یکی دیگر کاهش صادرات نفت ایران و دیگری عدم دسترسی ایران به شبکه مبادلات مالی از طریق تحریم بانک مرکزی. در چنین حالتی کاخ سفید قصد داشت با ایجاد محدودیت در فروش نفت ایران و عدم دسترسی به شبکه بانکی بین المللی، پول ایران را بلوکه کرده تا با ایجاد این محدودیت، واردات کالای اساسی را با چالشی بزرگ مواجه کند. ریچارد نفیو، مسئول طراحی تحریم ها علیه ایران در کتاب خود یک نکته بسیار مهم بیان کرده است؛ او نوشته آمریکا برای آنکه بتواند تأثیر روانی و اجتماعی تحریم ها را بر مردم ایران بیشتر کند، هیچ محدودیتی در واردات کالاهای لوکس قرار نداد و باوجودآنکه می دانست تحریم فروش مواد غذایی و دارو به ایران از جنبه بشردوستانه خطرناک است اما بشدت با شرکت هایی که به ایران غذا و دارو می فروختند برخورد می کردند. وی می گوید شاید آمریکا می توانست در قالب یک مانور تبلیغاتی محدودیت های واردات غذا و دارو را کاهش دهد اما در صورت کاهش فشارهای تحریمی به ایران با این ابزار، تحریم ها شکست می خورد پس این مسیر را باقدرت بسیاری ادامه داد. او درست می گوید، در دوران تحریم ها و در شرایطی که کشور دچار کمبود مواد غذایی و دارو شده بود، خودروهای لوکسی به ایران وارد شدند که به نارضایتی های اجتماعی دامن زد. در روزهایی که دارو در ایران کمیاب شده بود، خودروهای پورشه، لکسوس، بی ام و، بنز و ... به راحتی وارد می شدند تا حجم قابل توجهی از ارز کشور به کالاهایی اختصاص یابد که نیاز بخش بسیار کوچکی از مردم بود. امروز هم درست در آن شرایط به سر می بریم. صادرات نفت و درآمدهای ارزی ایران نشانه گرفته شده است، توسط چریک های کت وشلواری وزارت خزانه داری آمریکا که یک جنگ تمام عیار اقتصادی را رقم زده اند. دولت با محدودیت ارزی مواجه خواهد شد بنابراین باید با ارزیابی مجدد سبد کالاهای موردنیاز کشور و تجدیدنظر در سبد وارداتی، فشار تحریم ها را کاهش دهند. به عنوان نمونه کنار گذاشتن ارز 85 میلیون نفر برای واردات لوازم آرایشی بهداشتی، سنگ پا، دسته کلنگ و بیل، خودروهای لوکس، لوازم الکترونیکی گران قیمت و ... به خودی خود برای زمین زدن کشور کفایت می کند که امید است دولت دوازدهم با در نظر گرفتن اولویت ها، در این جنگ اقتصادی مقاومت کرده و از این جاده به سلامت عبور کند هرچند که این مسیر، مسیری سخت است. دولت باید در سیاست های ارزی و وارداتی خود، با انواع رانت ها و توصیه نامه ها مقابله کند چراکه اختلال ارزی و افزایش قیمت ها، انتخاب نخست غرب برای زمین گیر کردن اقتصاد ایران است تا به واسطه آن؛ نارضایتی های اجتماعی را در ایران افزاش دهند. تحریم های اقتصادی امروز که قراراست بر کشور تحمیل شود، شکل ارتقا یافته تحریم های گذشته است و با توجه به سوخت کردن راه های دور زدن تحریم توسط برخی مسئولان کشور، شرایط بسیار سخت تر از گذشته شده است اما با به کارگیری تدابیر خاص و تغییر قانون در برخی مواقع، گذر از این گردنه چندان هم سخت نیست. دراین بین نقش وزارت نفت و صنعت پتروشیمی بسیار حائز اهمیت است؛ این وزارتخانه در نوک پیکان این جنگ اقتصادی قرار دارد و باید با تمام توان خود را آماده کند هرچند که شواهد و اخباری که از جلسات درز کرده است، نشان می دهد چنین عزمی وجود ندارد مگر آنکه یک تغییر بنیادین در این وزارتخانه صورت پذیرد.