پایگاه خبری - تحلیلی ميز نفت 30 مرداد 1398 ساعت 10:12 http://www.mizenaft.com/report/24512/اردن-راه-نجات-عراق -------------------------------------------------- نگاهی به برنامه عراق برای تاسیسات صادراتی عنوان : اردن، راه نجات عراق؟ -------------------------------------------------- از این میزان 150 هزار بشکه صرف نیازهای داخلی اردن شده و مابقی آن صرف صادرات به سایر نقاط جهان می‌شود. این خط لوله سالانه سه میلیارد دلار برای اردن درآمدزایی خواهد کرد و مابقی آن متعلق به عراق خواهد بود. متن : میز نفت | دو فاکتور مهم موجب شده تا ایجاد زیرساخت های مناسب نفتی برای عراق بیشتر از هر زمان دیگری ضروری به نظر برسد. نخستین فاکتور به موضوع افزایش تنش های خطرناک در خلیج فارس میان ایران و آمریکا مربوط است. دومین فاکتور هم به موضوع افزایش صادرات نفت عراق مربوط می شود، این کشور در جدیدترین گزارش منتشرشده، روزانه نزدیک به 4.2 میلیون بشکه نفت صادر می کند که البته شامل صادرات نفت توسط کردستان عراق نیز می شود. ریچارد مالینسون، تحلیلگر ارشد خاورمیانه معتقد است زیرساخت های فعلی عراق برای صادرات رقم 4 میلیون بشکه مشکل خاصی ندارند اما تأسیسات فعلی عراقی ها پاسخگوی افزایش صادرات نفت این کشور نیست؛ استراتژی عراق برافزایش درآمدهای نفتی از طریق صعودی کردن صادرات نفت استوار است که بر این اساس تولید نفت این کشور در سال 2020 به رقم 6.2 میلیون بشکه و در سال 2023 به عدد 9 میلیون بشکه خواهد رسید. تقریباً تمام تلاش های صادراتی در حکومت مرکزی بغداد به جز کردستان عراق- به تأسیسات نفتی بصره در جنوب عراق متمرکز است که به معنای وابستگی این کشور به خلیج فارس است، منطقه ای که مرکز تنش های ایران و آمریکاست. اگرچه وزارت نفت عراق موضوع توقیف نفت کش MT Riah را که توسط سپاه پاسداران توقیف شده بی ارتباط با این کشور می داند و بعید است که ایران نفت کش متحد نزدیک خود را توقیف کند اما بااین وجود، افزایش حق بیمه نفت کش ها موجب کاهش حاشیه سود عراق می شود. مالینسون اضافه کرد: برای رساندن نفت به بصره، عراقی ها از خط لوله های داخلی استفاده می کنند که از وضعیت نرمالی برخوردار نیستند و باید به روز شوند. نفت پس از خط لوله، به مخازن نفت فاو منتقل شده و پس از مخلوط شدن راهی بندر صادراتی می شود؛ اما در این بخش هم سرمایه گذاری مناسبی صورت نگرفته است و نشانه ای از پایدار بودن جریان انتقال نفت وجود ندارد که همین موضوع یک تنگنای بزرگ برای حکومت مرکزی محسوب می شود. پیش از اینکه داعش، شورش را در سراسر عراق آغاز کند، ساخت 12 مخزن نفت با تأسیسات و تجهیزات مخلوط سازی نفت در فاو آغازشده بود؛ این پروژه قرار بود در سال 2016 پایان یابد و به ظرفیت مخازن فاو، 8 میلیون بشکه دیگر افزوده شود. البته این پروژه با توجه به سطح بروکراسی عراق و همچنین عدم تحقق درآمدهای نفتی به دلیل تغییرات قیمت نفت هنوز اجرانشده است. باوجود پارگی و ازکارافتادن یکی از خطوط نفتی دریایی عراق در پایانه خورالمایا، به گفته مسئولان وزارت نفت عراق مذاکره با شرکت های انی و بی پی برای سرمایه گذاری 400 میلیون دلاری جهت برای ساخت دو خط لوله دریایی جدید بجای خط لوله های قدیمی از پیشرفت خوبی برخوردار بوده است. پروژه ای که بخشی از پروژه یکپارچه سازی عراق جنوبی SIIP- است و عراقی ها پیش تر برای اجرای آن با شرکت اگزون موبیل مذاکراتی داشته اند. کنار گذاشتن اگزون موبیل از این پروژه با استقبال غول آمریکایی روبرو شده است. اگزون در ابتدا برای ساخت و تأمین مالی پروژه تأمین مشترک آب دریا برای پروژه های نفتی جنوب عراق و نه طرح بسیار پرهزینه و فاقد علاقه siip اعلام آمادگی کرده بود. از سوی دیگر، با ساخت پروژه مهم cssp گامی بزرگ در جهت افزایش چشمگیر تولید و صادرات نفت عراق در آینده برداشته خواهد شد. گرچه مسیرهای صادراتی به شمال عراق و دسترسی به اروپا از طریق بندر جیحان ترکیه روی کاغذ گزینه خوبی برای عراق به نظر برسد اما ملاحظات سیاسی خط بطلانی روی این تئوری منسوخ می کشد. خط لوله اصلی کرکوک به جیحان که خط لوله عراق ترکیه نیز نامیده می شود شامل دو خط لوله با قطرهای 46 و 40 اینچ است که ظرفیت هرکدام به ترتیب 1.1 میلیون و 500 هزار بشکه در روز است. پیش از اینکه داعش وارد این معرکه شود، این خط لوله ها شاهد حملات مختلف از گروه های شبه نظامی بود که موجب شد دولت منطقه ای کردستان بر تکمیل خط لوله جانبی یک طرفه انتقال نفت از میدان نفتی تق تق در خورمالا که به خط لوله بندر جیجان - جیهان در شهر مرزی فیشکاپور می رسد، نظارت کند. این خط لوله ظرفیت 700 هزار بشکه ای داشت که به 1میلیون بشکه افزایش پیدا کرد. این موضوع که به دلیل اختلاف های همیشگی و مداوم با کردستان عراق بر سر بودجه سال 2014 پیچیده تر شده بود، بغداد در عوض تصمیم گرفت این خط جانبی دولتی زا که از کرکوک به جیهان میرود دوباره راه اندازی و بازسازی کند و کنترل کردها را دور بزند. مالینسون گفت که این یک اقدام خوب از سوی بغداد است اگر بتواند این پیچ سیاسی با کردها را دور بزند بنابراین اگر عراق به صورت ایمن نتواند نفت خود را به دلیل رویارویی ایران و آمریکا از بصره صادر کند باید از نفت کش های جاده پیما برای صادرات نفت خود به غرب استفاده کند. عادل عبد المهدی نخست وزیر عراق گفته است که دولتش در حال بررسی مسیرهای صادرات نفت از اردن و سوریه است. اگر واقع بینانه به این موضوع نگاه کنیم باید گفت که به دلیل تداوم وضعیت جنگی سوریه، استفاده از خاک سوریه برای صادرات نفت طی سال های آینده ممکن نیست هرچند که طرح عراقی ها برای 800 کیلومتر خط لوله از کرکوک تا بانیاس سوریه همچنان مطرح است آن هم با ظرفیت 300 هزار بشکه در روز. روس ها درگیر این پروژه بودند، در سال 2007 نخستین قدم ها برداشته شد اما زمانی که هیچ پیشرفتی از سوی پیمانکار این پروژه استروی ترنگاز از زیرمجموعه های گازپروم - دیده نشد پروژه مذکور در سال 2009 لغو شد. در مرحله دوم یعنی در سپتامبر 2010 مقرر شد دو خط لوله جدید یکی برای نفت خام سنگین با ظرفیت 1.5 میلیون بشکه از شمال منطقه بیجی و دیگری برای نفت خام سبک با ظرفیت 1.25 میلیون بشکه که از مناطق جنوبی آغاز می شد. جالب اینجاست که منابع آگاه در وزارتخانه های نفت ایران و عراق به اویل پرایس گفته اند روسیه درگیر این پروژه است و روی این خط لوله تمرکز دارد و منابع مالی را نیز در نظر گرفته است. این خط لوله کاملاً منطبق بر برنامه های ایران و روسیه پس از پایان درگیری ها در روسیه است. مالینسون تأکید کرد هرچند هم اکنون مسیر اردن بیش از مسیر روسیه در دسترس است و اردن و عراق هم برای اجرای آن مشتاق هستند اما اغلب این نمایش ها دیده می شود بدون آنکه در عمل اتفاقی رخ دهد بنابراین بیش ازحد نباید هیجان زده شد. بااین وجود بر اساس بیانیه رسمی وزارت نفت عراق، پروژه اردن به تصویب شورای وزیران رسیده است پس از توافق با عمان تا روزانه یک میلیون بشکه راهی بندر عقبه می شود. این بیانیه می گوید عراق در حال بررسی پیشنهادهای سرمایه گذاری از سوی شرکـت های بین المللی است که به ازای دریافت درصدی از صادرات هر بشکه نفت، خط لوله را احداث کنند. خط لوله دوقلوی نفت و گاز میان عراق و اردن به طول 1680 کیلومتر و با 4.5 میلیارد دلار سرمایه گذاری می تواند روزانه یک میلیون بشکه نفت خام و 280 میلیون فوت مکعب گاز طبیعی از بصره تا بندر عقبه منتقل کند. از این میزان 150 هزار بشکه صرف نیازهای داخلی اردن شده و مابقی آن صرف صادرات به سایر نقاط جهان می شود. این خط لوله سالانه سه میلیارد دلار برای اردن درآمدزایی خواهد کرد و مابقی آن متعلق به عراق خواهد بود. منبع: oil price مترجم: وحید حاجی پور